Twarde liczby z 16 534 maratonów i ponad 74 000 półmaratonów rozegranych w Polsce w 2025 roku. Obalone mity, zaskakujące wzorce i jedno pytanie: gdzie naprawdę biegasz szybciej?
Zanim przejdziemy do polskich liczb, muszę wyjaśnić jedną rzecz. W necie krążą słynne statystyki – „przeciętny maratonczyk kończy w 4:21" albo „mediana kobiet to 4:48". Są powtarzane wszędzie: w artykułach, w social mediach, na portalach dla biegaczy.
Problem polega na tym, że te liczby są z innego świata. Dosłownie. Globalne dane (głównie RunRepeat, WorldAthletics) agregują wyniki z tysięcy biegów na całym świecie – w tym masowych imprez biegowo-spacerowych w USA, Australii czy Japonii, gdzie czas zakończenia dobiega nawet 8–9 godzin, a uczestnicy liczą się w setkach tysięcy. Wrzucasz to wszystko do jednego worka i dostajesz „globalną średnią", która nie opisuje ani Ciebie, ani Twojego sąsiada z biegowej grupy.
Globalne „średnie" dla maratonu (~4:21 M / ~4:48 K) obejmują imprezy z limitem czasu 8–9 godzin i masową participacją marszu. Są nie do porównania z polską sceną biegową.
Polska scena biegowa jest inna. Nasi zawodnicy biegają naprawdę. I mają na to twarde dowody.
Polskie mediany dla grupy M30-39 mieszczą się w przedziale 3:43–3:53 w zależności od biegu. To o 28–38 minut szybciej niż „światowa średnia". Dla kobiet K30-39 polskie mediany to 4:00–4:23, gdy globalna liczba sugeruje 4:48. Różnica 25–48 minut – i to na medianą, nie na wyniki amatorów.
To chyba najbardziej zakorzeniony mit polskiego biegania. „Jedź do Poznania, bo trasa płaska i szybka." Płaska – tak. Najszybsza? Sprawdźmy mediany dla kluczowej grupy M30-39, czyli tej najliczniej reprezentowanej:
Gdańsk i Łódź biją Poznań o 6 minut – co w bieganiu maratońskim to przepaść. Cracovia jest wolniejsza o 10 minut, Silesia o 15. Poznań jest czwarty na pięciu.
Wynik zależy nie tylko od trasy, ale od profilu uczestników. Gdańsk i Łódź przyciągają proporcjonalnie więcej ambitnych biegaczy. Duże biegi jak Poznań czy Kraków mają większy odsetek debiutantów i uczestników rekreacyjnych, co naturalne przy odpowiednio 4091 i 6299 finisherach. Większy bieg ≠ szybszy bieg.
Identyczny obraz. Łódź – absolutna królowa mediany kobiet M30-39, z przewagą 9 minut nad Poznaniem i 23 minutami nad Silesia.
Mamy dane z pięciu maratonów 2025 – łącznie ponad 16 500 finisherów. Poniżej zebrałem mediany dla kluczowych grup wiekowych, uśrednione po wszystkich biegach, które miały odpowiednio duże próbki (min. 30 osób w kategorii).
| Kategoria | Mediana czasu | Tempo mediany | Najlepszy czas | Reprezentatywny bieg |
|---|---|---|---|---|
| M20 | 4:03–4:19 | 5:46–6:08 | 2:34–2:44 | Cracovia, Silesia |
| M30 | 3:48–3:58 | 5:23–5:38 | 2:17 | Łódź, Cracovia, Gdańsk |
| M35 | 3:43–3:53 | 5:17–5:31 | 2:25 | Gdańsk, Łódź |
| M40 | 3:46–3:58 | 5:21–5:38 | 2:29–2:39 | Wszystkie biegi |
| M45 | 3:48–3:59 | 5:24–5:40 | 2:31–2:48 | Wszystkie biegi |
| M50 | 3:54–4:12 | 5:33–5:58 | 2:32–2:54 | Wszystkie biegi |
| M55 | 4:00–4:11 | 5:41–5:56 | 2:41–3:05 | Łódź, Gdańsk, Poznań |
| M60 | 4:03–4:26 | 5:46–6:19 | 3:01–3:19 | Wszystkie biegi |
| K20 | 4:17–4:24 | 6:05–6:14 | 2:30–2:42 | Cracovia, Silesia, Poznań |
| K30 | 4:09–4:23 | 5:54–6:14 | 2:30–2:43 | Wszystkie biegi |
| K35 | 4:00–4:17 | 5:41–6:03 | 2:34–3:11 | Łódź, Gdańsk |
| K40 | 4:04–4:29 | 5:47–6:22 | 2:40–2:52 | Wszystkie biegi |
| K45 | 4:15–4:27 | 6:02–6:19 | 3:10–3:29 | Łódź, Poznań, Gdańsk |
| K50 | 4:10–4:29 | 5:55–6:22 | 3:16–3:24 | Wszystkie biegi |
Jeśli Twoja mediana wiekowa mieści się w powyższych zakresach – biegasz dokładnie tak jak połowa Twoich rówieśników. Szybciej niż połowa Polaków? Gratulacje – jesteś powyżej mediany swojej grupy. To ważniejsze niż jakiekolwiek globalne „średnie".
To chyba najbardziej nieoczekiwana obserwacja w całym zbiorze danych. W powszechnym przekonaniu biegacze osiągają szczyt w okolicach 25–30 lat, potem jest już tylko zjazd. Dane z 2025 mówią co innego:
W Łodzi mediana M35 wyniosła 3:43:14, podczas gdy M30 – 3:48:30. Trzydziestopięciolatki pobili trzydziestolatków o ponad 5 minut. Źródło: Maraton Łódź 2025 · n=340 (M35) vs n=230 (M30)
To nie przypadek jednego biegu. Gdańsk, Poznań i Cracovia pokazują podobny wzorzec: M35 to szczyt maratoński mężczyzn. Fizjologicznie ma to sens: w wieku 35 lat masz za sobą kilka lat poważnego treningu, lepszy „trening life-balance" niż jako student i jeszcze nie odczuwasz wyraźnego efektu starzenia. To idealna burza.
M30 → M35: przyspieszenie o 3–6 min (Łódź, Gdańsk, Cracovia)
M35 → M40: minimalne zwolnienie o 1–4 min
M40 → M45: stabilizacja (różnice poniżej 3 min)
Prawdziwy wyraźny zjazd zaczyna się dopiero przy M55+
Jeśli powyższe cię zaskoczyło, to to powinno cię zdumieć. Zerknijmy na Cracovię 2025:
Różnica: 1 sekunda na korzyść 50-latków. To nie błąd zaokrąglenia – to wynik z rzeczywistych danych. Silesia idzie jeszcze dalej:
M50 mediana: 4:11:48 (tempo 5:59/km) vs M20 mediana: 4:18:46 (tempo 6:07/km)
Pięćdziesięciolatkowie szybsi od dwudziestolatków o 7 minut.
Co to oznacza? Prosta interpretacja: w kategorii M20 jest proporcjonalnie więcej debiutantów i rekreacyjnych biegaczy, którzy zaczynają swoją przygodę. Pięćdziesięciolatkowie na starcie maratonu to z reguły doświadczeni zawodnicy z poważnym planem treningowym. Wiek na mecie to nie biologia – to historia treningowa.
Przeanalizowałem dwanaście półmaratonów z 2025 roku: Świdnik, Białystok, Warszawa (dwa biegi), Poznań, Jeziora Wieleńskie, Gdańsk, Wrocław nocny, Szczecin, Wiązów, Gdynia i Kraków. Razem ponad 74 000 finisherów. Oto mediany dla kluczowej grupy M30:
Poznański półmaraton (17. edycja) ma kategorie grupowane szeroko (K18, M18 zamiast 5-letnich grup), a mediana M30 wyniosła 2:06:36 – znacznie wolniej niż inne biegi. To prawdopodobnie efekt bardzo masowego charakteru imprezy (12 615 finisherów) i szerokiej dostępności dla uczestników rekreacyjnych. Nie jest to miarodajne porównanie z bardziej technicznymi biegami.
| Bieg | Kategoria | Mediana | Tempo | Najlepszy czas | Liczba zawodniczek |
|---|---|---|---|---|---|
| Wiązów | K30 | 1:55:03 | 5:27/km | 1:17:55 | 215 |
| Nocny Wrocław | K30 | 2:06:09 | 5:59/km | 1:11:17 | 28 |
| Gdynia | K30 | 2:00:43 | 5:42/km | 1:00:46 | 387 |
| Cracovia | K30 | 2:04:42 | 5:54/km | 1:09:57 | 1373 |
| Warszawa (Półmaraton) | K30 | 2:07:04 | 6:01/km | 1:10:48 | 1491 |
| Szczecin | K30-39 | 2:08:37 | 6:05/km | 1:17:59 | 286 |
| Garmin Gdańsk | K30 | 2:19:20 | 6:37/km | 1:29:00 | 290 |
Garmin Półmaraton Gdańsk (5123 finisherów) ma wyraźnie wyższe mediany niż inne biegi – to bieg z wyraźnie bardziej rekreacyjnym profilem uczestników i inną specyfiką. Gdynia i Wiązów to biegi o bardziej ambitnym profilu startującym.
To jeden z najciekawszych wniosków całej analizy. Powszechne przekonanie mówi, że kobiety osiągają szczyt formy biegowej wcześniej niż mężczyźni – i szybciej go tracą. Dane mówią coś innego:
Kobiety z grupy K35 biją zarówno K30 jak i K20 o 14–17 minut. Analogicznie: mediana K40 (4:04:35) bije K25 (4:17:09) o ponad 12 minut. Co więcej – K50 biegają niemal identycznie jak K45: 4:15 vs 4:15. Spowolnienie po 45. roku życia jest łagodniejsze niż wskazuje stereotyp.
Szczyt maratoński – zarówno u kobiet jak i mężczyzn – to 35–40 lat. Nie 25. Nie 30. 35–40. Jeśli masz 38 lat i dopiero zaczynasz poważnie trenować – jesteś we właściwym miejscu we właściwym czasie.
Poniżej skrócona tabela referencyjna, którą możesz użyć jako punkt odniesienia. Dane uśrednione z biegów o zbliżonym profilu (Cracovia, Gdynia, Warszawa dla PM; Gdańsk, Łódź, Cracovia dla maratonu):
| Wiek | Mężczyźni – mediana | Tempo M | Kobiety – mediana | Tempo K |
|---|---|---|---|---|
| 20–29 | 1:54–1:57 | 5:26–5:34 | 2:04–2:12 | 5:54–6:16 |
| 30–39 | 1:48–1:52 | 5:09–5:18 | 1:57–2:05 | 5:33–5:54 |
| 40–49 | 1:49–1:53 | 5:11–5:21 | 2:04–2:09 | 5:54–6:07 |
| 50–59 | 1:54–1:57 | 5:26–5:33 | 2:08–2:15 | 6:05–6:24 |
| 60–69 | 1:59–2:08 | 5:39–6:05 | 2:13–2:29 | 6:19–7:04 |
| Wiek | Mężczyźni – mediana | Tempo M | Kobiety – mediana | Tempo K |
|---|---|---|---|---|
| 20–29 | 3:59–4:04 | 5:40–5:47 | 4:17–4:23 | 6:05–6:14 |
| 30–39 | 3:43–3:53 | 5:17–5:31 | 4:00–4:19 | 5:41–6:08 |
| 40–44 | 3:46–3:58 | 5:21–5:38 | 4:04–4:22 | 5:47–6:13 |
| 45–49 | 3:48–4:01 | 5:24–5:42 | 4:15–4:27 | 6:02–6:19 |
| 50–54 | 3:54–4:10 | 5:33–5:55 | 4:10–4:29 | 5:55–6:22 |
| 55–59 | 4:00–4:12 | 5:41–5:58 | 4:25–4:52 | 6:17–6:56 |
| 60–64 | 4:03–4:26 | 5:46–6:19 | 4:35–5:07 | 6:32–7:16 |
1. Globalne statystyki biegowe to nie Twoje benchmarki. Budowane na próbkach z całego świata, obejmują zupełnie inny profil uczestników. Polskie dane są o 30–45 minut szybsze niż globalne „średnie" w kluczowych kategoriach.
2. Najszybszy maraton w Polsce to nie Poznań. Gdańsk i Łódź mają lepsze mediany dla kluczowych grup wiekowych. Jeśli zależy Ci na szybszym czasie, rozważ te lokalizacje.
3. Szczyt formy maratońskiej to 35–40 lat – nie 25–30. Tak pokazuje mediana. Jeśli masz 35–42 lata i serio trenujesz, jesteś statystycznie w najlepszych latach.
4. M50 bije M20. Przynajmniej w medianie. Wiek na mecie to historia treningowa, nie metryka.
5. Mediana > średnia. Zawsze porównuj się do mediany swojej grupy, nie do średniej. Średnia jest wypaczona przez skrajne wyniki. Mediana mówi: „gdzie jest środek Twojego peletonu".
Znajdź swoją kategorię wiekową w tabelach powyżej. Porównaj swój ostatni czas z medianą. Jesteś szybszy? Brawo – jesteś w lepszej połowie. Wolniejszy? Masz konkretny cel do pobicia, który jest realistyczny, bo połowa Twoich rówieśników już go osiągnęła.
Dane pochodzą z oficjalnych wyników 5 maratonów (Łódź, Gdańsk, Kraków Cracovia, Poznań LOTTO, Silesia) i 12 półmaratonów (Świdnik, Białystok, Warszawa Półmaraton, Poznań PM, Jeziora Wieleńskie, Garmin Gdańsk, Nocny Wrocław, Szczecin, Wiązów, Gdynia, Warszawa Praski Night, Cracovia PM) z sezonu 2025. Łączna próbka: ok. 90 500 finisherów. Analizowano mediany, nie średnie. Pomijano kategorie z mniej niż 30 uczestnikami.